Nhân sự & tiền lương · 9 phút đọc
Từ kỳ tính thuế 2026, thuế TNCN trên tiền lương của cá nhân cư trú tính theo biểu luỹ tiến 5 bậc (5%, 10%, 20%, 30%, 35%) sau khi trừ bảo hiểm bắt buộc và giảm trừ gia cảnh 15,5 triệu đồng cho bản thân, 6,2 triệu đồng cho mỗi người phụ thuộc. Bài này đi từng bước, có ba ví dụ số (15, 30 và 80 triệu), công thức Excel một ô và những trường hợp không dùng biểu luỹ tiến.
Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (thông qua 10/12/2025) có hiệu lực từ 01/07/2026, nhưng các quy định về thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Biểu luỹ tiến rút từ 7 bậc xuống 5 bậc:
| Bậc | Thu nhập tính thuế / tháng | Thuế suất | Tính nhanh |
|---|---|---|---|
| 1 | Đến 10 triệu | 5% | TN × 5% |
| 2 | Trên 10 đến 30 triệu | 10% | TN × 10% − 500.000 |
| 3 | Trên 30 đến 60 triệu | 20% | TN × 20% − 3.500.000 |
| 4 | Trên 60 đến 100 triệu | 30% | TN × 30% − 9.500.000 |
| 5 | Trên 100 triệu | 35% | TN × 35% − 14.500.000 |
Biểu cũ (áp dụng tới hết kỳ tính thuế 2025) có 7 bậc: đến 5 triệu 5%, 5–10 triệu 10%, 10–18 triệu 15%, 18–32 triệu 20%, 32–52 triệu 25%, 52–80 triệu 30%, trên 80 triệu 35%. Bậc 35% nay chỉ áp cho phần trên 100 triệu mỗi tháng.
Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 nâng mức giảm trừ gia cảnh, hiệu lực từ 01/01/2026 và áp dụng từ kỳ tính thuế 2026: 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu/năm) cho người nộp thuế, 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Mức cũ là 11 triệu và 4,4 triệu.
Ví dụ 1 — lương 15.000.000đ, 1 người phụ thuộc. Bảo hiểm 10,5% = 1.575.000đ. Thu nhập tính thuế = 15.000.000 − 1.575.000 − 15.500.000 − 6.200.000 = âm → thuế 0đ. Thực nhận 13.425.000đ.
Ví dụ 2 — lương 30.000.000đ, 1 người phụ thuộc. Bảo hiểm 3.150.000đ. Thu nhập tính thuế = 30.000.000 − 3.150.000 − 21.700.000 = 5.150.000đ, nằm trong bậc 1 → thuế 5.150.000 × 5% = 257.500đ. Thực nhận 26.592.500đ. Cùng mức lương này, tính theo giảm trừ và biểu cũ của năm 2025 thì thu nhập tính thuế là 11.450.000đ và thuế 967.500đ.
Ví dụ 3 — lương 80.000.000đ, 2 người phụ thuộc, kỳ 10/2026. BHXH, BHYT chỉ tính trên trần 50,6 triệu: 4.048.000 + 759.000; BHTN tính trên 80 triệu: 800.000 — cộng 5.607.000đ (cách tính trần ở bài cách tính BHXH 2026). Thu nhập tính thuế = 80.000.000 − 5.607.000 − 15.500.000 − 12.400.000 = 46.493.000đ. Thuế = 500.000 + 2.000.000 + 16.493.000 × 20% = 5.798.600đ.
Với người không có khoản miễn thuế và toàn bộ lương là lương đóng bảo hiểm (dưới trần), mức lương bắt đầu phải nộp thuế năm 2026 là khoảng 17,32 triệu (không người phụ thuộc), 24,25 triệu (1 người) và 31,17 triệu (2 người) — tức mức giảm trừ chia cho 89,5%.
O5 là thu nhập tính thuế (đã trừ bảo hiểm và giảm trừ, không âm). Hai cách cho cùng kết quả — thử với O5 = 46.493.000 đều ra 5.798.600:
=ROUND(SUMPRODUCT((O5>{0;10;30;60;100}*10^6) * (O5-{0;10;30;60;100}*10^6) * {5;5;10;10;5}/100); 0)=ROUND(IFS(O5<=0; 0; O5<=10000000; O5*5%; O5<=30000000; O5*10%-500000; O5<=60000000; O5*20%-3500000; O5<=100000000; O5*30%-9500000; TRUE; O5*35%-14500000); 0)=MAX(0; F5 - M5 - L5 - 15500000 - N5*6200000)Đừng gõ cứng giảm trừ vào công thức nếu file dùng nhiều năm
Để 15500000 và 6200000 trong một bảng tham số có cột "hiệu lực từ", rồi tra theo kỳ lương. Khi luật đổi, thêm một dòng — các kỳ cũ tính lại vẫn đúng. Cách tra ở bài cách tính lương nhân viên bằng Excel.
Vì Luật 109/2025 có hiệu lực từ 01/07/2026 nhưng phần tiền lương áp dụng cho cả kỳ tính thuế 2026, một số nơi đã tạm khấu trừ các tháng đầu năm theo biểu 7 bậc cũ (với giảm trừ mới). Thuế cả năm 2026 được xác định lại khi quyết toán (từ đầu năm 2027): số đã khấu trừ nhiều hơn số phải nộp theo biểu 5 bậc thì được bù trừ hoặc hoàn.
Muốn biết trước chênh lệch, giữ lại thuế từng tháng đã khấu trừ và tính song song theo biểu mới. Cách điều chỉnh cụ thể (trừ dần vào các tháng sau hay để quyết toán) nên làm theo hướng dẫn của kế toán và cơ quan thuế quản lý.
| Trường hợp | Cách tính | Ghi chú |
|---|---|---|
| Cá nhân cư trú, hợp đồng từ 3 tháng | Biểu 5 bậc sau giảm trừ | Phần lớn nhân viên |
| Cá nhân không cư trú | 20% × thu nhập chịu thuế | Không giảm trừ gia cảnh, không trừ bảo hiểm |
| Hợp đồng dưới 3 tháng, không ký hợp đồng | Khấu trừ 10% khi mỗi lần trả từ ngưỡng luật định | Ngưỡng là 2 triệu/lần theo Thông tư 111/2013; Nghị định 253/2026 nâng ngưỡng (nhiều nguồn nêu 5 triệu/lần từ 01/07/2026) — kiểm tra lại |
Tiền làm thêm giờ, làm đêm
Luật 109/2025 đưa tiền lương làm thêm giờ, làm việc ban đêm vào nhóm thu nhập được miễn thuế; Điều 26 Nghị định 253/2026/NĐ-CP yêu cầu giờ làm thêm đúng điều kiện và giới hạn của pháp luật lao động (40 giờ/tháng, 200 hoặc 300 giờ/năm) và doanh nghiệp lập bảng kê. Hướng dẫn về việc miễn toàn bộ khoản tiền hay chỉ phần trả cao hơn giờ bình thường chưa hoàn toàn thống nhất giữa các nguồn — hỏi kế toán hoặc cơ quan thuế quản lý trước khi áp dụng. Cách ghi giờ làm thêm ở bài mẫu bảng chấm công Excel.
Thuế là bước 7–8 trong bảng lương; toàn bộ 9 bước có ở cách tính lương nhân viên bằng Excel. Doanh nghiệp cần tờ khai thuế điện tử đi kèm thì phần mềm nhân sự trả phí có lợi thế — so sánh ở HiTaVa và 1Office.
Khi thu nhập chịu thuế sau khi trừ bảo hiểm còn lớn hơn mức giảm trừ: 15,5 triệu nếu không có người phụ thuộc, cộng 6,2 triệu cho mỗi người phụ thuộc. Với lương toàn bộ đóng bảo hiểm, ngưỡng khoảng 17,32 triệu (0 người), 24,25 triệu (1 người), 31,17 triệu (2 người).
Bảo hiểm 2.100.000đ. Thu nhập tính thuế = 20.000.000 − 2.100.000 − 15.500.000 = 2.400.000đ. Thuế = 2.400.000 × 5% = 120.000đ.
Thuế tính trên thu nhập chịu thuế (gần với lương gross trừ khoản miễn thuế), sau đó mới trừ bảo hiểm và giảm trừ gia cảnh. Nếu hợp đồng ghi lương net (công ty chịu thuế thay), phải quy đổi ngược ra gross trước khi tính — trường hợp này nên nhờ kế toán.
Từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng, khi đã đăng ký người phụ thuộc. Đăng ký muộn trong năm thì phần chưa được trừ có thể tính lại khi quyết toán.
Bữa ăn công ty tự tổ chức (nấu, mua suất ăn, phiếu ăn) không tính vào thu nhập chịu thuế. Phụ cấp ăn trả bằng tiền chỉ được miễn tới mức hướng dẫn — Nghị định 253/2026 nêu phần vượt 1,2 triệu đồng/người/tháng phải tính thuế theo các bài phân tích; kiểm tra lại với kế toán.
Đối chiếu với kế toán
Các ví dụ giả định cá nhân cư trú, một nơi trả lương, không có khoản miễn thuế khác. Người có thu nhập từ nhiều nơi, lương net, người nước ngoài, khoản thưởng lớn cuối năm… nên được kế toán đối chiếu riêng.
Cách tính lương nhân viên bằng Excel theo luật 2026: công, tăng ca, BHXH có trần, thuế TNCN 5 bậc, thực nhận. Công thức chép được và ví dụ số cụ thể.
Cách tính BHXH 2026: người lao động đóng 10,5%, doanh nghiệp 21,5%, trần 50,6 triệu từ 01/07/2026, BHTN trần riêng theo vùng. Ví dụ lương 15 và 60 triệu.
Cách làm mẫu bảng chấm công Excel và Google Sheets: ký hiệu X, P, KL, công thức COUNTIF đếm công, công chuẩn theo tháng, hệ số tăng ca 150/200/300%.
Cách quản lý hồ sơ nhân sự bằng Google Sheets: 9 nhóm cột, công thức thâm niên, tuổi, nhắc hợp đồng hết hạn, thử việc, sinh nhật theo Bộ luật Lao động 2019.
Xem thêm mẹo và video hướng dẫn trên kênh YouTube HiTaVa, hoặc đọc các bài khác trong chủ đề Nhân sự & tiền lương.
Cần hỏi thêm?Zalo 0935077673 (Hải Vân)
