Bảng chữ cái tiếng Hàn Hangul cho người mới: 19 phụ âm, 21 nguyên âm, cách ghép chữ và lộ trình 2 tuần

Hangul (한글) do vua Sejong cùng các học giả soạn năm 1443 và ban bố năm 1446 dưới tên Huấn dân chính âm (훈민정음). Bản gốc có 28 chữ cái, 4 chữ đã bỏ, nên tiếng Hàn hiện đại dùng 24 chữ cơ bản: 14 phụ âm và 10 nguyên âm. Ghép các chữ cơ bản lại thành thêm 5 phụ âm đôi và 11 nguyên âm ghép, tổng cộng 40 chữ cái bạn cần thuộc.

Phụ âm

19 = 14 cơ bản + 5 đôi

Nguyên âm

21 = 10 cơ bản + 11 ghép

Âm cuối khi đọc

7: ㄱ ㄴ ㄷ ㄹ ㅁ ㅂ ㅇ

Thời gian đọc thạo

Khoảng 1–2 tuần, 30–45 phút/ngày

Khác chữ Hán hay Kanji, Hangul là chữ ghi âm: nhìn chữ là đọc được thành tiếng, kể cả khi chưa biết nghĩa. Khác chữ Việt, các chữ cái không xếp thành hàng ngang mà gom vào khối vuông, mỗi khối là một âm tiết. Từ 한국 (Hàn Quốc) có hai khối: 한 và 국.

Người Việt có hai lợi thế. Thứ nhất, tiếng Việt cũng có phụ âm cuối không bật hơi (các, mát, đẹp), nên 7 âm cuối của tiếng Hàn đến rất tự nhiên. Thứ hai, phần lớn từ gốc Hán trong tiếng Hàn có âm gần với âm Hán Việt: 학생 là học sinh, 은행 là ngân hàng. Lợi thế thứ hai chỉ dùng được sau khi bạn đọc thạo Hangul.

Cột La-tinh ghi hai giá trị: chữ trước dùng khi phụ âm đứng đầu âm tiết, chữ sau khi nó là âm cuối (받침). Ví dụ ㄱ ở 고기 ghi là g, nhưng ở cuối 책 (sách) ghi là k.

Ba chỗ người Việt hay đọc sai: ㅋ không phải "kh" (kh tiếng Việt là âm xát, ㅋ là k bật mạnh hơi ra); ㅍ không phải "ph" (ph tiếng Việt là f, ㅍ là p bật hơi, môi chạm nhau); ㅇ đứng đầu không đọc gì, nó chỉ giữ chỗ cho khối chữ bắt đầu bằng nguyên âm, như 아 (a), 오 (o).

ㄱ, ㄷ, ㅂ, ㅈ đứng đầu từ nghe hơi "lơ lửng" giữa hai âm Việt: 고기 nghe gần "kô-ghi", vì ㄱ đầu từ hơi giống k, còn ㄱ giữa hai nguyên âm thì gần g. Đây là lý do có người viết 김치 là "kim chi", có người viết gimchi. Bạn không cần phân biệt hai biến thể này lúc mới học, cứ nghe và bắt chước.

Phụ âm đôi viết bằng cách nhân đôi phụ âm cơ bản. Chúng là âm căng: cổ họng thắt lại, không bật hơi, nghe mạnh và gọn. Tin tốt cho người Việt: ㄲ, ㄸ gần như chính là c, t của tiếng Việt.

Tiếng Hàn chia các phụ âm tắc thành bộ ba: thường (ㄱ ㄷ ㅂ ㅈ), bật hơi (ㅋ ㅌ ㅍ ㅊ) và căng (ㄲ ㄸ ㅃ ㅉ). Phân biệt được bộ ba là bước khó nhất của Hangul, nên tập riêng bằng bảng sau:

Mẹo kiểm tra: cầm một tờ giấy mỏng trước miệng rồi đọc 카, 타, 파, 차. Giấy rung mạnh là đúng. Đọc 까, 따, 빠, 짜 thì giấy gần như không động. 가, 다, 바, 자 ở giữa: hơi ra ít.

Nguyên âm tiếng Hàn được dựng từ ba nét: chấm (nay là gạch ngắn) tượng trưng trời, gạch ngang là đất, gạch đứng là người. Nhìn kỹ bạn sẽ thấy quy luật: thêm một gạch ngắn là thêm âm "y" phía trước — ㅏ a thành ㅑ ya, ㅓ eo thành ㅕ yeo, ㅗ o thành ㅛ yo, ㅜ u thành ㅠ yu.

Hai cặp cần tập kỹ: ㅓ và ㅗ — ㅓ (eo) mở miệng rộng, môi không tròn, nghe giữa "ơ" và "o"; ㅗ (o) chúm môi tròn như "ô". ㅜ và ㅡ — ㅜ chúm môi "u", ㅡ kéo môi ngang "ư". Romaja eo và eu chỉ là cách ghi, đừng đọc thành hai âm "e-o" hay "e-u".

Nguyên âm ghép là hai nguyên âm cơ bản viết sát nhau, đọc lướt thành một âm. ㅗ + ㅏ = ㅘ (wa), ㅜ + ㅓ = ㅝ (wo), ㅡ + ㅣ = ㅢ (ui).

ㅐ và ㅔ: về lý thuyết ㅐ mở miệng rộng hơn ㅔ, nhưng trong tiếng Hàn chuẩn Seoul ngày nay hai âm này gần như trùng nhau. Người Hàn cũng phải nhớ mặt chữ 개 (chó) và 게 (cua) để viết đúng. Tương tự, ㅒ và ㅖ nghe rất giống nhau, và ㅙ, ㅚ, ㅞ cùng nghe gần "uê".

ㅢ đọc ba kiểu. Đứng đầu từ đọc đúng là [의] "ưi": 의자 (ghế), 의사 (bác sĩ). Đi sau phụ âm thì đọc [ㅣ]: 희망 (hy vọng) đọc [히망]. Ở vị trí khác trong từ có thể đọc [이]: 주의 (chú ý) đọc [주의] hoặc [주이]. Làm tiểu từ sở hữu "của" có thể đọc [에]: 우리의 (của chúng ta) thường nghe [우리에].

Mỗi âm tiết tiếng Hàn là một khối vuông với ba vị trí: phụ âm đầu (bắt buộc), nguyên âm (bắt buộc) và phụ âm cuối 받침 (có thể có). Âm tiết bắt đầu bằng nguyên âm vẫn phải có phụ âm đầu, lúc đó dùng ㅇ câm: "a" viết là 아, không bao giờ viết ㅏ đứng một mình.

1. Nguyên âm đứng (ㅏ ㅑ ㅓ ㅕ ㅣ và các chữ ghép từ chúng như ㅐ ㅔ) viết bên phải phụ âm: ㄴ + ㅏ = 나, ㅁ + ㅓ = 머.
2. Nguyên âm nằm (ㅗ ㅛ ㅜ ㅠ ㅡ) viết bên dưới phụ âm: ㄴ + ㅗ = 노, ㅁ + ㅜ = 무.
3. Nguyên âm ghép có cả phần nằm lẫn phần đứng (ㅘ ㅝ ㅢ…) thì phụ âm ở góc trên trái: ㄱ + ㅘ = 과, ㅁ + ㅝ = 뭐.
4. 받침 luôn viết dưới cùng: ㅎ + ㅏ + ㄴ = 한, ㄱ + ㅜ + ㄱ = 국. Một khối chỉ có một vị trí 받침, nhưng vị trí đó có thể là phụ âm đôi (밖) hoặc hai phụ âm khác nhau (닭).

Thứ tự viết giống chữ Hán: trái trước phải, trên trước dưới, nét ngang trước nét dọc. Viết 한: ㅎ ở góc trên trái, ㅏ bên phải, ㄴ dưới cùng.

Tập đọc ngay: 나무 = ㄴㅏ + ㅁㅜ = namu (cây). 사랑 = ㅅㅏ + ㄹㅏㅇ = sarang (tình yêu). 김치 = ㄱㅣㅁ + ㅊㅣ = gimchi. 서울 = ㅅㅓ + ㅇㅜㄹ = Seoul — để ý ㅇ trong 울 đứng đầu nên câm, đọc "xơ-ul", không phải "xơ-ung". Ghép thử với 19 phụ âm × 21 nguyên âm × 28 khả năng ở vị trí cuối (gồm cả không có 받침) ra 11.172 khối chữ, đúng bằng số khối chữ Hangul hiện đại trong bảng mã Unicode.

받침 (batchim, người Việt hay gọi patchim) là phụ âm nằm dưới cùng khối chữ. Viết thì có 16 phụ âm đơn và đôi đứng được ở vị trí này, cộng 11 tổ hợp hai phụ âm khác nhau, nhưng khi đọc chỉ còn 7 âm: ㄱ ㄴ ㄷ ㄹ ㅁ ㅂ ㅇ. Các âm cuối đều không bật hơi, giống phụ âm cuối tiếng Việt: miệng đóng lại ở vị trí của âm rồi dừng.

Vì sao 옷 (áo) viết ㅅ mà đọc [옫]? Chính tả tiếng Hàn giữ gốc từ: khi gặp tiểu từ bắt đầu bằng ㅇ, ㅅ hiện lại nguyên vẹn — 옷이 đọc [오시]. Đây là luật nối âm, luật đầu tiên bạn gặp sau bảng chữ cái. ㅎ ở vị trí cuối có luật riêng: thường câm trước nguyên âm (좋아요 đọc [조아요]) hoặc làm âm sau bật hơi (좋다 đọc [조타]).

Bài luật nối âm tiếng Hàn và 7 âm cuối đi tiếp phần này: 받침 kép như 닭, 읽어요, biến âm mũi (국물 đọc [궁물]) và âm căng (학교 đọc [학꾜]).

Romaja là cách viết tiếng Hàn bằng chữ La-tinh. Chuẩn chính thức ở Hàn Quốc từ năm 2000 là Romanization sửa đổi (국어의 로마자 표기법) do Viện Quốc ngữ Quốc gia quản lý: biển báo, tên ga tàu điện, hộ chiếu mới đều theo chuẩn này. Bảng trong bài dùng đúng chuẩn đó.

• Ghi theo cách đọc, không theo mặt chữ: 신라 đọc [실라] nên viết Silla; 감사합니다 đọc [감사함니다] nên viết gamsahamnida.
• ㄱ ㄷ ㅂ: trước nguyên âm viết g, d, b; ở cuối hoặc trước phụ âm viết k, t, p — 고기 gogi nhưng 책 chaek.
• ㄹ: trước nguyên âm viết r, ở cuối viết l, ㄹㄹ viết ll — 라면 ramyeon, 말 mal, 울릉 Ulleung.
• Âm căng phát sinh khi đọc thì không ghi: 학교 đọc [학꾜] nhưng vẫn viết hakgyo.
• Không có dấu, không ghi trường âm. eo, eu, ae là tổ hợp chữ để ghi một nguyên âm, không phải hai âm.

Romaja tiện để tra cứu và gõ tên riêng, nhưng đừng học tiếng Hàn qua romaja. Romaja không phân biệt được 어 và 오 bằng mắt người Việt (eo/o), không cho thấy âm căng, và sách cũ còn dùng chuẩn McCune–Reischauer (Pusan thay vì Busan, Kimchi thay vì gimchi). Học Hangul trong 1–2 tuần rồi bỏ romaja càng sớm càng tốt.

Lộ trình dưới đây tính 30–45 phút mỗi ngày. Học nhanh thì gộp hai ngày làm một và xong trong khoảng một tuần; đi làm bận thì giữ đủ 14 ngày. Mỗi ngày dành 10 phút đầu ôn lại chữ của các hôm trước.

Hai việc giúp nhớ lâu nhất: đọc to (đừng chỉ nhìn) và viết tay ít nhất trong tuần đầu. Không cần học thuộc tên chữ (기역, 니은…) ngay; bạn sẽ thuộc dần khi học đánh vần.

Đọc thạo Hangul rồi thì việc tiếp theo là từ vựng. Bài tự học TOPIK I có cấu trúc đề và lộ trình 3–4 tháng; cách ôn để không quên từ sau một tuần có ở bài học từ vựng bằng lặp lại ngắt quãng.

1. 

   Tự học từ vựng tiếng Hàn TOPIK trên Google Sheets: Hán Việt, chia động từ

   Xem trên YouTube ↗

• Đọc ㅓ thành "ô". 어머니 (mẹ) không phải "ô-mô-ni". Mở miệng rộng, môi không tròn.
• Đọc ㅋ thành "kh", ㅍ thành "ph". 커피 là "k'ơ-p'i" có bật hơi, không phải "khơ-phi".
• Đọc ㅇ đầu khối thành "ng". 아이 là "a-i". ㅇ chỉ đọc "ng" khi nằm dưới đáy khối như 강.
• Bật hơi âm cuối. 밥 kết thúc bằng môi khép lại như "đẹp" trong tiếng Việt, không thêm "pơ".
• Đọc ㄹ cuối thành "n". 말 (lời nói) cuối là l: lưỡi chạm lợi và giữ nguyên, khác 만 (vạn).
• Đọc từng khối rời rạc. 한국어 đọc liền [한구거], không phải "han – guk – eo". Xem luật nối âm ở phần trên.

• Luật nối âm tiếng Hàn và 7 âm cuốiVì sao 한국어 đọc [한구거], 국물 đọc [궁물]
• Tự học TOPIK ICấu trúc đề, điểm đạt cấp 1–2, lộ trình 3–4 tháng
• Học từ vựng bằng lặp lại ngắt quãngÔn đúng lúc sắp quên để nhớ lâu
• Bảng chữ cái Hiragana và KatakanaNếu bạn học cả tiếng Nhật