Từ vựng tiếng Anh theo chủ đề: 19 chủ đề đời sống, 152 từ có phiên âm và cách học 7 ngày

Học theo chủ đề là gom những từ dùng trong cùng một hoàn cảnh (đi chợ, đi khám, ở khách sạn) rồi học chung một đợt. Cách này có ba cái lợi so với học theo danh sách A–Z hay học từ ngẫu nhiên:

• Dùng được ngay. Học xong chủ đề "Mua sắm" là bạn ghép được câu hỏi giá, trả tiền mặt, xin hoá đơn. Một danh sách A–Z thì hôm nay học abandon, ability, abroad, chẳng ghép được câu nào.
• Nhớ theo cảnh. Khi cần từ, bạn nghĩ tới cảnh (đang đứng ở quầy thu ngân) và các từ của cảnh đó hiện ra cùng nhau.
• Dễ đo tiến độ. "Xong 5/19 chủ đề" rõ ràng hơn "đã học khoảng 300 từ". Bạn biết mình còn thiếu mảng nào để nói chuyện hằng ngày.

Nhưng có một cái bẫy: nhồi vào một buổi toàn những từ cùng loại, giống nhau (shirt, T-shirt, sweater, jacket, coat) lại dễ làm bạn lẫn. Nghiên cứu của Thomas Tinkham về cách nhóm từ vựng cho thấy nhóm các từ cùng loại ngữ nghĩa làm việc học chậm hơn, còn nhóm theo một chủ đề tình huống (nhiều loại từ cùng xoay quanh một câu chuyện) thì giúp nhớ tốt hơn.

Vì vậy các bảng bên dưới cố ý trộn loại từ: chủ đề Nấu ăn có cả recipe (danh từ), boil, fry (động từ), dessert (món ăn). Khi tự soạn chủ đề, bạn cũng nên làm vậy.

Phiên âm trong bài là giọng Mỹ, lấy theo Oxford Learner's Dictionaries (mục phát âm American English). Riêng nguyên âm trong go, home, show, Oxford ghi /əʊ/ cho cả hai giọng; bài này ghi /oʊ/ như phần lớn từ điển Mỹ (ví dụ hello /həˈloʊ/). Từ ở dạng số nhiều như socks, shoes, stairs được ghi thêm âm /s/ hoặc /z/ cuối.

Năm chủ đề đầu là những thứ bạn nói tới mỗi ngày: chào ai đó, kể về gia đình, tả một người, nói mình đang cảm thấy thế nào, và đi khám khi bị ốm. Mỗi bảng dưới đây có 8 từ; cột phiên âm là giọng Mỹ.

Ba chủ đề này gắn với căn nhà và bữa cơm. Đây là nhóm dễ luyện nhất vì đồ vật ở ngay quanh bạn: dán giấy ghi tên tiếng Anh lên tủ, giường, bếp trong một tuần là nhớ.

152 từ trong bài chỉ là phần lõi. Mỗi chủ đề thật ra có vài chục từ hay gặp: chủ đề Nhà cửa còn sink, tap, fridge, shampoo, toothbrush… Nếu không muốn tự soạn, bộ mẫu Học từ vựng tiếng Anh PRO có sẵn 3.000 từ chia 39 chủ đề, trong đó có đủ 19 chủ đề của bài này.

Bốn chủ đề cho những câu hỏi ngắn hằng ngày: cái này giá bao nhiêu, có cỡ khác không, hẹn mấy giờ, mai trời có mưa không.

Khi ra khỏi nhà: hỏi đường, đi xe, ra sân bay, nhận phòng khách sạn. Thêm một chủ đề động vật và cây cối có những con vật quen với người Việt như trâu, vịt, muỗi.

Ba chủ đề cuối hợp để tự giới thiệu: bạn học gì, rảnh thì làm gì, chơi môn thể thao nào. Đây cũng là những câu hỏi hay gặp trong phần nói của các bài thi A2–B1.

Một chủ đề cỡ 30–40 từ học trọn trong một tuần là vừa: mỗi ngày 15–25 phút, 4 ngày học từ mới, 3 ngày dùng từ. Ví dụ với chủ đề "Nhà cửa":

Ba nguyên tắc làm lịch này chạy được:

1. Nhớ lại trước, xem đáp án sau. Cố nhớ ra một từ (dù chậm) giúp nhớ lâu hơn nhiều so với đọc lại danh sách. Đây là lý do mọi ngày đều bắt đầu bằng việc che nghĩa.
2. Từ nào cũng phải có một câu của chính bạn. "My grandmother lives with us" dễ nhớ hơn câu ví dụ trong sách, vì nó là chuyện của bạn.
3. Nghe và nói ngay trong tuần. Từ chỉ nhìn bằng mắt sẽ không bật ra khi nói. Cách nghe chép chính tả và shadowing có trong bài cách luyện nghe tiếng Anh.

Học xong một tuần chưa phải là thuộc. Nếu tuần sau chuyển chủ đề mới và không đụng lại từ cũ, sau một tháng bạn sẽ quên phần lớn. Cách giữ từ là đưa từng từ vào lịch ôn lặp lại ngắt quãng: nhớ đúng thì lần ôn sau xa dần, quên thì quay lại ôn sớm.

Ghép hai cách lại, một ngày học của bạn sẽ có hai phần: từ đến hạn ôn của các chủ đề cũ (làm trước) và từ mới của chủ đề tuần này (làm sau). Tuần đầu phần ôn rất ít; càng về sau phần ôn càng dài, có ngày bằng hoặc hơn phần từ mới. Đó là dấu hiệu tốt: từ cũ đang được giữ lại chứ không trôi mất.

Hộp Leitner, đường cong lãng quên và cách tự làm file ôn trên Google Sheets được giải thích kỹ ở bài học từ vựng bằng lặp lại ngắt quãng. Còn cách làm thẻ sao cho mỗi lần ôn thật sự là nhớ lại (một ý một thẻ, thẻ hai chiều, thẻ có câu ví dụ) xem ở bài cách tạo flashcard học tập.

Nếu muốn bỏ qua phần soạn từ và tự canh lịch ôn, mẫu Học từ vựng tiếng Anh PRO gói cả hai việc vào một file bảng tính:

• 3.000 từ A1–B2 chia 39 chủ đề, trung bình gần 80 từ mỗi chủ đề. Mỗi từ có loại từ, phiên âm IPA giọng Mỹ, nghĩa, câu ví dụ kèm bản dịch, đồng nghĩa, trái nghĩa, cụm từ hay gặp. Còn chỗ cho khoảng 3.000 từ bạn tự thêm.
• Tab Cài đặt chọn số từ mới mỗi ngày; tab Flashcard lọc theo chủ đề, cấp độ hoặc từ gắn sao để học đúng chủ đề tuần này.
• Tab Ôn hôm nay tự lọc từ đến hạn theo 8 hộp Leitner (1, 3, 7, 14, 30, 60, 120 ngày) cộng từ mới hôm nay. Tab Chủ đề đếm từ Mới, Đang học, Đã thuộc của từng chủ đề kèm thanh tiến độ.
• Trên Google Sheets, hộp thoại học có nghe phát âm giọng Mỹ hoặc Anh, 5 kiểu luyện tập (Anh → Việt, Việt → Anh, gõ chính tả, nghe rồi gõ, ghép cặp) và 4 trò chơi kiểu Quizlet. Hộp thoại cần máy tính; mở bằng Excel thì dùng được các tab và công thức, ghi kết quả bằng tay.

1. 

   Hướng dẫn cài đặt và sử dụng Học từ vựng tiếng Anh PRO

   Xem trên YouTube ↗

• Từ vựng tiếng Anh A1, A2, B1: mỗi cấp cần bao nhiêu từKhung CEFR và Oxford 3000 chia theo cấp
• Học từ vựng tiếng Anh theo họ từTiền tố, hậu tố: biết 1 từ đoán được 4–5 từ
• Học từ vựng bằng lặp lại ngắt quãngHộp Leitner và file ôn tự làm
• Hướng dẫn dùng Học từ vựng tiếng Anh PROTừng bước bằng chữ và hình